In Riethoven (Noord-Brabants dorp, 2.000 inwoners) heeft onze Stichting De Jonge Onderzoekers Proeftuin Noord-Brabant deze zomer proefgedraaid. Drie groepen (werkende jongeren; journalisten en middelbare scholieren) hebben van 31 juli tot en met 18 augustus -de groepen verbleven resp. 5 dagen, 3 dagen (de journalisten) en 5 dagen in Riethoven- geëxperimenteerd op het gebied van de tuinbouw, ecologie en zgn. “soft technology”. “Het was een gek, maar nuttig en leerzaam circus”, zo zei één van de deelnemers na afloop en daarmee was de sfeer aardig getypeerd.

Als plaats van samenkomst diende een woonhuis, het (vrijstaande) huis aan de Dorpsstraat 7 (waar ook het secretariaat van de stichting nog gevestigd is). Rond het huis stonden allerlei “soft technologische” opstellingen zoals een windmolen op een 9 meter hoge stellage, een parabolische zonnespiegel, een zonnecollector, een mothaangistingstank en een “boompomp” (een houten paal met daaraan een achterwiel van een fiets- om het kettingwiel (met freewheel) hing een fietsketting, één zijde bevestigd aan’ een heel lang nylontouw, dat in de top van een hoge eik was bevestigd, de andere kant verzwaard met een gewicht van enige kilo’s. Als de boom door de wind heen en weer werd bewogen ging het touw heen en weer en begon het wiel te draaien. Een fysisch-technisch ploegje berekende, dat een dergelijke boompomp , voorzien van een flink vliegwiel al bij een matige bries een eenvoudige pomp in beweging kon brengen. Aan de opstellingen rond het huis is het nodige gerekend, er werd mee geëxperimenteerd (iemand brandde zijn vingers aan het hete water, dat met een temperatuur van zo’n 70 graden C. uit de zonnecollector kwam – een toestel, bestaande uit een platte cv-radiator, dof zwart geschilderd, met een glasplaat ervoor en aan de achterzijde geïsoleerd met styropor-schuim, waarin zonnewarmte wordt geabsorbeerd).

De vele tientallen bezoekers, die Riethoven bezochten na in de krant te hebben gelezen over dit experiment, raakten steevast onder de indruk van alle gedemonstreerde “zachte, milieulievende” techniek. Veel minder werden zij gewaar van wat er zich verder in en rondom Riethoven afspeelde: de vele experimenten met verschillende grondsoorten en bemestingen (kiemproeven, wortelproeven, “pierproeven” etc) , de vele gesprekken met boeren, mensen van de ruilverkaveling (en de bijbehorende anti-ruilverkavelings mensen uit actiegroepen), vee-artsen, economen. Ook konden zij geen getuige zijn van de vroege ochtendwandelingen onder leiding van een natuurgids en biologen, het vegetatie-onderzoek langs beeklopen en in natuurreservaten, het nemen van watermonsters en bestuderen van spocima van waterflora en -fauna, in het veld en in het tijdelijke chemisch-analytische en microbiologische laboratorium, ingericht in een garageloods van een coöperatieve dorpsgenoot.

Wat tenslotte moest ontsnappen aan de aandacht der bezoekers waren de avondlijke discussies over wat er overdag was gedaanen ervaren. Die discussies waren bijzonder diepgaand en waardevol tijdens het journalistenbezoek (de deelnemers, redacteuren wetenschap en milieu- en landbouwzaken van landelijke dag- en weekbladen, radio en televisie, 15 in totaal, deden zelf eveneens een reeks experimenten, bezochten ook boeren en bedrijven en hielden zich ook bezig met soft-technology-opstellingen) hetgeen later werd weerspiegeld in een reeks uitvoerige artükelen en reportages, die het proefboerderij-project in korte tijd landelijke bekendheid verschaften.

Wat ons als organisatoren en begeleiders vooral opviel was de intense belangstelling van de deelnemers en hun gemotiveerdheid. Ook hun vergevingsgezindheid ten opzichte van het matige comfort (tot nachtverblijf dienden enkele legertenten) en de niet al te ruime accomodatie (een huiskamer van 9 X 4 meter als dagverblijf) was bijzonder bemoedigend. De drie proef-werkweken, bedoeld om onszelf en mensen uit de overheidssfeer, het onderwijs en het jeugdwerk te laten zien, wat de hoofdgedachte van het proefboerderijproject, zoals dat in Boxtel moet komen, inhoudt, zijn naar onze mening een succes geworden, niet in de laatste plaats door de bezieling bij onze begeleiders (werkstudenten, juist afgestudeerden uit Groningen, Wageningen, Eindhoven en Tilburg).

L.